اثر پروانه ای
در آنالیز عددی یک دسته بندی کلی وجود دارد که مسائل را به دو بخش خوش وضع و بد وضع تقسیم می کند. مساله خوش وضع مساله ای است که تغییرات در داده های اولیه مساله یا تغییر در الگوریتم محاسبه جواب، تغییر چندانی در جواب نهایی مساله ایجاد نمی کند. اما در یک مساله بد وضع با بوجود آمدن یک تغییر کوچک در داده های اولیه تغییر بسیار زیادی در جواب ایجاد میشود.
ادوارد لورنز ریاضی دان آمریکایی در سال 1972 وقتی در تلاش برای حل یک معادله دیفرانسیل پیچیده بود به این نتیجه رسید که گرد کردن جوابها در هر مرحله او را آنچنان از جواب واقعی مساله دور کرده است که جواب نهایی بدست آمده عملا ارزشی ندارد و در معادله صدق نمیکند. او با ارائه این مساله نشان داد که در بسیاری از مسائل ریاضی و فیزیک جواب مساله وابستگی زیادی به شرایط اولیه دارد. یک مثال ساده در این زمینه، توپی است که در قله کوهی قرار گرفته است. اين توپ با ضربه بسيار کمی، بسته به اينکه ضربه از چه جهتی زده شده باشد، می تواند به هرکدام از دره های اطراف سقوط کند. این فرضیه بعدها با نام عامیانه اثر پروانه ای مطرح شد و به پایه گذاری نظریه آشوب انجامید. لورنز در زمان اعلام فرضیه اش پرسیده بود: "آيا بال زدن پروانه ای در برزيل می تواند باعث ايجاد تندباد در تگزاس شود؟"
اثر پروانه ای مرا یاد داستان کوتاه ماشین زمان میاندازد. در این داستان قهرمانان داستان با ماشینی تخیلی وارد چندین هزار سال پیش میشوند و یکی از آنان به طور غیر عمد پروانه ای را زیر پای خود له میکند. اما وقتی به زمان حال برمیگردند با تغییرات شگرفی در دنیا مواجه میشوند. قبل از رفتن آنها به گذشته انتخابات به نفع حزب دمکرات تمام شده بود، ولی بعد از بازگشت نتیجه انتخابات را به نفع حزب جمهوریخواه می بینند. شکل و شمایل بعضی اطرافیان آنها عوض شده است و خطی که با آن نگارش میشده اندکی تغییر کرده است.
شاید این داستان کمی اغراق آمیز به نظر برسد ولی بهر حال نمیتوان تاثیر اعمال و کردار انسان بر طبیعت و آینده جهان را انکار کرد. وقتی کشتن یک پروانه در هزاران سال بعد این چنین تاثیر گذار باشد، چگونه میتوان از مرگ هزاران انسان در زمان حال به آسانی گذشت؟ حتی اگر به اخلاقیات نیز اعتقادی نداشته باشیم باز هم میتوان نشان داد که کشتن حتی یک انسان تاثیر زیادی بر دنیا خواهد گذاشت...

در افسانه های یونان cyclops یا غول یک چشم موجودی از خانواده کهن غولها میباشد که یک چشم در وسط پیشانی خود دارد...